वर्डी येथे होळी निमित्त ‘सुकनाथ बाबांचा भंडारा’; हिंदू एकतेचा जागर

 वर्डी येथे होळी निमित्त ‘सुकनाथ बाबांचा भंडारा’; हिंदू एकतेचा जागर  प्रतिनिधी डॉ रवींद्र कोळी (संपादक -:- हेमकांत गायकवाड) वर्डी (ता.चोपडा,...

 वर्डी येथे होळी निमित्त ‘सुकनाथ बाबांचा भंडारा’; हिंदू एकतेचा जागर 

प्रतिनिधी डॉ रवींद्र कोळी

(संपादक -:- हेमकांत गायकवाड)

वर्डी (ता.चोपडा,जि.जळगाव) सातपुडा पर्वताच्या पायथ्याशी वसलेल्या वर्डी गावात होळी उत्सवानिमित्त दरवर्षी आयोजित करण्यात येणारा ‘सुकनाथ बाबा भंडारा’ हा केवळ धार्मिक कार्यक्रम नसून हिंदू एकात्मतेचा आणि सामाजिक ऐक्याचा जाज्वल्य संदेश देणारा सोहळा ठरत आहे. विविध जाती, पंथ आणि परंपरा असलेल्या समाजाला एकत्र आणत हा उत्सव राष्ट्रीय एकात्मतेचे उदाहरण निर्माण करीत आहे.

भारतीय सांस्कृतिक राष्ट्रवादाचे जिवंत उदाहरण

भारत देश विविधतेने नटलेला असला तरी ‘एकता हीच शक्ती’ हा संदेश आपल्या सण-उत्सवांतून अधोरेखित होत असतो. वर्डी येथील होळी उत्सव आणि सुकनाथ बाबांचा भंडारा हे त्याचे ठळक उदाहरण आहे. फाल्गुन वद्य द्वितीयेला होणारा हा उत्सव गेल्या अनेक वर्षांपासून मोठ्या श्रद्धेने साजरा केला जातो.

१९७३ पासून या ठिकाणी होळी साजरी केली जात असून सुरुवातीला केवळ ७ किलो गव्हाच्या पिठापासून भंडाऱ्याची परंपरा सुरू झाली. आज या भंडाऱ्याचे प्रमाण तब्बल २०० क्विंटल गव्हाच्या पिठांपर्यंत पोहोचले आहे. हजारो भाविकांच्या उपस्थितीत हा उत्सव पार पडतो.

कोण होते सुकनाथ बाबा?

१८व्या शतकात संत सुकनाथ महाराजांनी समाजजागृतीचे कार्य केले. त्यांच्या कार्यातून समाजात एकात्मता, सदाचार आणि शिक्षणाचा संदेश दिला गेला. समाजातील अंधश्रद्धा, भेदभाव दूर करण्यासाठी त्यांनी प्रयत्न केले.

त्यांच्या समाधीनंतर त्यांच्या शिष्यांनी ही परंपरा पुढे चालू ठेवली. फाल्गुन वद्य द्वितीयेला सुकनाथ बाबांची पुण्यतिथी साजरी केली जाते. २० मार्च १९७३ रोजी वर्डी येथे त्यांची संजीवन समाधी स्थापन करण्यात आली असून त्या दिवसापासून होळी आणि भंडाऱ्याची परंपरा अधिक व्यापक झाली.

भंडाऱ्याची परंपरा कशी सुरू झाली?

समाजातील फूट आणि जातीयवाद दूर करून हिंदू समाजाला एकत्र आणण्याच्या उद्देशाने या भंडाऱ्याची सुरुवात करण्यात आली.सुरुवातीला अत्यंत साध्या पद्धतीने सुरू झालेला हा उपक्रम आज भव्य स्वरूप धारण करून लाखो भाविकांना आकर्षित करतो.

गावकऱ्यांच्या स्वयंस्फूर्तीने आणि लोकवर्गणीतून हा उत्सव आयोजित केला जातो. कोणतीही शासकीय मदत न घेता संपूर्ण खर्च गावकरी आणि भक्तगण उचलतात, ही या परंपरेची विशेष बाब आहे.

उत्सवाची वैशिष्ट्ये

होळीच्या तयारीसाठी गावात अनेक दिवसांपूर्वीच हालचाली सुरू होतात. तरुण मंडळी जंगलातून लाकूड गोळा करतात. महिला, पुरुष, लहान मुले सर्वजण या तयारीत सहभागी होतात. तीन दिवस गावात उत्सवाचे वातावरण असते.

धुलिवंदनाच्या दिवशी सकाळी सहा वाजता बाबांच्या समाधीला अभिषेक करून मिरवणूक काढली जाते. त्यानंतर भंडाऱ्याचा प्रसाद वाटप केला जातो. महाराष्ट्रासह मध्यप्रदेश आणि गुजरात येथूनही हजारो भाविक या उत्सवाला उपस्थित राहतात.

एकतेचा संदेश देणारा उत्सव

हा उत्सव केवळ धार्मिक विधीपुरता मर्यादित नसून सामाजिक एकात्मतेचा संदेश देणारा आहे. ‘फोडा आणि राज्य करा’ या विचारसरणीला उत्तर देत वर्डी येथील सुकनाथ बाबा भंडारा हिंदू समाजातील ऐक्याची प्रचिती देतो.

समाजात प्रेम, बंधुता आणि एकजूट वाढविण्यासाठी अशा परंपरा महत्त्वपूर्ण ठरत असून वर्डी गावाचा हा उत्सव संपूर्ण राज्यासाठी प्रेरणादायी ठरत आहे.