सेवाभावाचा जिवंत अनुभव आणि भक्तीची अखंड ज्योत ३५ वार्‍यांची अढळ श्रद्धा आणि ग्रामीण आरोग्य सेवेतील माणुसकीचा उज्ज्वल चेहरा

 सेवाभावाचा जिवंत अनुभव आणि भक्तीची अखंड ज्योत  ३५ वार्‍यांची अढळ श्रद्धा आणि ग्रामीण आरोग्य सेवेतील माणुसकीचा उज्ज्वल चेहरा  आज मी प्राथमिक...

 सेवाभावाचा जिवंत अनुभव आणि भक्तीची अखंड ज्योत 

३५ वार्‍यांची अढळ श्रद्धा आणि ग्रामीण आरोग्य सेवेतील माणुसकीचा उज्ज्वल चेहरा 

आज मी प्राथमिक आरोग्य केंद्र, हातेड (ता. चोपडा) येथे माझा मुलगा दक्ष (लकी) याच्या पायाला लागल्यामुळे उपचारासाठी गेलो होतो. मनात काळजी होती, मुलाच्या वेदना पाहून थोडं अस्वस्थही वाटत होतं. पण त्या दवाखान्यात मला असा एक प्रसंग अनुभवायला मिळाला, ज्याने मन अगदी भरून आलं. वैद्यकीय कक्षात सेवा देत असलेले डॉ. विवेक जयस्वाल (दादा) एका वृद्ध आजींशी अतिशय आत्मीयतेने बोलत होते. ते दृश्य मी काही क्षण शांतपणे पाहत उभा राहिलो. डॉक्टर आणि रुग्ण यांच्यातील तो संवाद केवळ औपचारिक नव्हता — तो जिव्हाळ्याचा, मायेचा आणि आदराचा होता. डॉ. दादा त्या आजींना अगदी पोटच्या मुलासारख्या प्रेमाने समजावत होते, त्यांच्या तब्येतीची विचारपूस करत होते, त्यांच्या मनातील गोष्टी ऐकत होते. त्या क्षणी मला जाणवलं — डॉक्टर फक्त औषध देणारा नसतो, तर तो मनाला धीर देणारा आधारही असतो. माझ्याकडे त्यांचं लक्ष गेलं. मी नम्रपणे “रामराम दादा” म्हटलं. त्यांनीही प्रेमाने प्रतिसाद देत मला कक्षात बोलावलं आणि त्या आजींशी माझी ओळख करून दिली. त्या म्हणजे गलवाडे (ता. चोपडा) येथील रुखमाबाई लोटन सोनवणे, वय वर्षे ८०. साधं राहणीमान, चेहऱ्यावर विलक्षण तेज आणि डोळ्यांत समाधान. दादांनी सांगितलं की आजींनी तब्बल ३५ वेळा पंढरपूरची वारी केली आहे! हे ऐकून मी अक्षरशः थक्क झालो.

३५ वार्‍या — श्रद्धेची अढळ परंपरा

८० वर्षांच्या वयातही आजींच्या चेहऱ्यावरची ऊर्जा आणि भक्ती पाहून मला खूप प्रेरणा मिळाली. ३५ वेळा पंढरपूरला वारी करणं म्हणजे आयुष्यभर विठ्ठलनामात रंगून जाणं. घरची परिस्थिती बेताची असल्याने या माऊलीने लग्न झाल्यापासूनच शेतात मोलमजुरी करून आपलं कुटुंब सांभाळलं. तीन मुली आणि एक मुलगा असा भरलेला परिवार त्यांच्या जबाबदारीवर होता. मोठ्या कुटुंबातील विविध जबाबदाऱ्या समर्थपणे पार पाडत, अनेक आव्हानांना धैर्याने सामोरे जात त्यांनी आपल्या कुटुंबाची घडी मजबूत ठेवली. पाच दिर, एक नणंद, सासू-सासरे अशा मोठ्या कुटुंबातील मोठी सून म्हणून त्यांनी संयम, कष्ट आणि समर्पण यांची सुंदर सांगड घालत कुटुंब एकत्र ठेवण्याचं मोठं कार्य केलं. साधा आणि संयमी स्वभाव, लहानपणापासून मनात असलेलं अध्यात्म — या बळावर त्यांनी संसार आणि श्रद्धा यांचा सुंदर समतोल साधला. कौटुंबिक जबाबदाऱ्या पार पाडल्यानंतर त्यांनी पंढरपूरच्या वारीची वाट धरली. प्रेमळ व कष्टाळू स्वभावामुळे त्या वारीतही मिळेल ते काम करत राहिल्या. आपल्या स्वभावामुळे त्यांनी वारीत अनेक प्रेमाची माणसं जोडली. आजच्या धावपळीच्या जगात आपण छोट्या अडचणींनी खचतो; पण या आजींनी आयुष्यभर चालत विठुरायाची वाट धरली. त्यांच्या आयुष्यातील संघर्ष, त्याग आणि श्रद्धा या सर्व गोष्टी माझ्यासाठी मोठा धडा देऊन गेल्या.

सेवाभावाची खरी ओळख

त्या क्षणी मला आणखी एक गोष्ट प्रकर्षाने जाणवली — आपल्या समाजात अजूनही माणुसकी जिवंत आहे. डॉ. विवेक जयस्वाल (दादा) यांचा सेवाभाव हा केवळ नोकरीपुरता मर्यादित नाही. ते रुग्णांशी ज्या आत्मीयतेने वागतात, त्यातून त्यांचा मोठेपणा दिसून येतो. ग्रामीण भागात सेवा देताना अनेक अडचणी असतात; पण दादांनी त्या अडचणींपेक्षा माणुसकीला प्राधान्य दिलं आहे. एका वृद्ध आईला दिलेला तो आदर म्हणजेच खऱ्या अर्थाने “सेवा हीच ईश्वरसेवा” या विचाराची प्रचिती होती.

माझ्या मनात उमटलेला संदेश

आज मी मुलाच्या उपचारासाठी दवाखान्यात गेलो होतो; पण तिथून परतताना मी प्रेरणेचा मोठा धडा घेऊन आलो. रुखमाबाई आजींची भक्ती आणि डॉ. जयस्वाल दादांचा सेवाभाव — या दोन्ही गोष्टी माझ्या मनाला खोलवर स्पर्श करून गेल्या. एका बाजूला श्रद्धेची अखंड ज्योत, तर दुसऱ्या बाजूला माणुसकीची ऊब — या दोन्हींचा सुंदर संगम मला आज अनुभवायला मिळाला. अशा व्यक्तींमुळेच समाजात अजूनही संवेदना जिवंत आहेत, आदर जिवंत आहे आणि माणुसकीचा दिवा तेजाने प्रज्वलित आहे. आजचा हा दिवस माझ्यासाठी फक्त एक साधा प्रसंग नव्हता, तर आयुष्यभर लक्षात राहील अशी प्रेरणादायी भेट होती.