आणि आपल्या परिवाराचे पुढे काय?

  आणि आपल्या परिवाराचे पुढे काय? आजच्या धावपळीच्या जीवनात तरुण पिढीसमोर अनेक आव्हाने उभी आहेत. शिक्षण, रोजगार, स्पर्धा, भविष्याची चिंता आणि ...

 आणि आपल्या परिवाराचे पुढे काय?

आजच्या धावपळीच्या जीवनात तरुण पिढीसमोर अनेक आव्हाने उभी आहेत. शिक्षण, रोजगार, स्पर्धा, भविष्याची चिंता आणि बदलती जीवनशैली या सगळ्यांच्या गर्दीत काही तरुण नकळत व्यसनाच्या विळख्यात अडकताना दिसत आहेत. अर्थात सर्वच तरुण व्यसनाधीन आहेत असे नाही; आजही अनेक तरुण आपल्या कुटुंबासाठी, समाजासाठी आणि देशासाठी मेहनत घेत आहेत. मात्र, व्यसनाच्या आहारी जाणाऱ्या तरुणांची वाढती संख्या ही निश्चितच चिंतेची बाब आहे. सुरुवात अनेकदा अगदी किरकोळ असते. मित्रांच्या आग्रहाखातर सुगंधित तंबाखूची पुडी, गुटख्याची एक पुडी, सिगारेटचा एक झुरका किंवा गावठी दारूचा एक घोट... मन म्हणतं, “काय होणार आहे? एकदाच तर घेतोय!” पण हीच छोटी सुरुवात पुढे मोठ्या व्यसनात कधी बदलते, हे त्या व्यक्तीलाही कळत नाही.

व्यसनाच्या आहारी गेलेल्या व्यक्तीला सुरुवातीला स्वतःच्या आयुष्याची फारशी चिंता नसते. त्याला वाटत असते की, “माझ्यावर माझं नियंत्रण आहे.” पण हळूहळू व्यसन त्याच्यावर नियंत्रण मिळवतं. पैसा व्यसनासाठी खर्च होतो, आरोग्य बिघडतं, कामाकडे दुर्लक्ष होतं, स्वभाव चिडचिडा होतो आणि घरातील वातावरणही बदलू लागतं. पण या सगळ्यात एक प्रश्न आपण स्वतःला कधी विचारतो का? “मी जास्त व्यसनाधीन झालो तर माझ्या परिवाराचे काय होईल?” हा प्रश्न प्रत्येकाने स्वतःला विचारण्याची गरज आहे.

आपल्या घरात आपली वाट पाहणारी माणसं असतात. आई-वडिलांना आपल्या मुलाकडून मोठ्या अपेक्षा असतात. पत्नीला सुखी संसाराचे स्वप्न असते. मुलांना आपल्या वडिलांमध्ये भविष्यातील आधार दिसत असतो. घरातील अनेक जबाबदाऱ्या आपल्या खांद्यावर असतात. आपण कमावतो म्हणून घर चालतं. आपल्या कष्टाच्या पैशातून मुलांचं शिक्षण होतं, घराचा खर्च भागतो, आई-वडिलांची औषधं येतात आणि संसाराची चाके फिरतात. मग त्या कष्टाच्या पैशाचा काही भाग व्यसनासाठी जाळून टाकताना आपण एकदा तरी विचार करतो का की, “या पैशातून माझ्या मुलासाठी पुस्तक येऊ शकत होतं... आई-वडिलांसाठी औषधं आणता आली असती... घरासाठी एखादी गरजेची वस्तू घेता आली असती.”

व्यसन केवळ शरीराचं नुकसान करत नाही; ते संपूर्ण कुटुंबाची शांतता हिरावून घेतं. आज व्यसनासाठी पैसा खर्च होतो, उद्या घरात पैशांची कमतरता भासते. त्यातून वाद होतात. नात्यांमध्ये दुरावा निर्माण होतो. मुलांच्या मनावर परिणाम होतो. आई-वडिलांच्या डोळ्यांत चिंता दिसू लागते. पत्नीच्या चेहऱ्यावरचं हसू हरवतं. कधी कधी घरातील एखादी व्यक्ती व्यसनाधीन झाल्यानंतर संपूर्ण कुटुंबाला त्याची किंमत मोजावी लागते. व्यसन करणारा एकटा बुडत नाही; त्याच्यासोबत त्याचं संपूर्ण कुटुंब हळूहळू बुडत असतं.

एकदा आपल्या आईच्या चेहऱ्याकडे पाहा... तिने आपल्याला वाढवताना किती कष्ट घेतले असतील? एकदा आपल्या वडिलांचा विचार करा... त्यांनी आपल्या भविष्यासाठी किती संघर्ष केला असेल? एकदा आपल्या पत्नीच्या डोळ्यांत पाहा... तिने तुमच्यासोबत आयुष्यभर संसार करण्याची स्वप्नं पाहिली आहेत. आणि आपल्या मुलांकडे पाहा... त्यांना तुमच्याकडून महागड्या वस्तू नको असतात; त्यांना तुमचा वेळ, तुमचं प्रेम आणि तुमचा आधार हवा असतो. मग काही क्षणांच्या नशेसाठी आपण या सगळ्यांचं आयुष्य का धोक्यात घालावं?

आज गुटख्याची एक पुडी, उद्या दारूची एक बाटली... सुरुवात छोटी असली तरी त्याचा शेवट मोठ्या संकटात होऊ शकतो. व्यसनामुळे आरोग्य बिघडू शकतं, आर्थिक परिस्थिती ढासळू शकते आणि कुटुंबातील नातीही तुटण्याच्या मार्गावर जाऊ शकतात. म्हणून प्रत्येक तरुणाने व्यसन करण्यापूर्वी स्वतःला विचारले पाहिजे की, “माझ्या व्यसनामुळे माझ्या आई-वडिलांना काय सहन करावं लागेल? माझ्या मुलांच्या भविष्यावर त्याचा काय परिणाम होईल? माझ्या पत्नीला किती यातना सहन कराव्या लागतील? मी आजारी पडलो किंवा काम करण्याच्या स्थितीत राहिलो नाही तर माझ्या कुटुंबाचा आधार कोण बनेल?” आणि सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे, “क्षणिक नशेसाठी मी माझ्या संपूर्ण परिवाराचं आयुष्य पणाला लावत आहे का?”

व्यसन सोडणं कठीण असू शकतं; पण अशक्य नाही. गरज आहे ती प्रामाणिक इच्छाशक्तीची, कुटुंबाच्या आधाराची आणि योग्य मार्गदर्शनाची. एखादा तरुण आज व्यसनाच्या विळख्यात असेल तर त्याची हेटाळणी करण्यापेक्षा त्याला योग्य मार्गावर आणण्यासाठी कुटुंबाने आणि समाजाने पुढाकार घेण्याची गरज आहे. कारण एका व्यक्तीचं व्यसनमुक्त होणं म्हणजे केवळ एका व्यक्तीचं आयुष्य वाचणं नाही; तर एका संपूर्ण कुटुंबाचं भविष्य वाचणं आहे.

आजच स्वतःला थांबवा. आपल्या हातातील तंबाखूची पुडी किंवा दारूचा ग्लास बाजूला ठेवा आणि एकदा आपल्या घराकडे पाहा. तिथे तुमच्यासाठी वाट पाहणारी माणसं आहेत. तुमच्या परतीची वाट पाहणारी आई आहे, तुमच्यावर विश्वास ठेवणारे वडील आहेत, तुमच्यासोबत आयुष्य जगण्याची स्वप्नं पाहणारी पत्नी आहे आणि तुमच्या बोटाला धरून चालायला शिकणारी तुमची मुलं आहेत. तुमचं आयुष्य फक्त तुमचं नसतं; तुमच्यावर अनेकांचं आयुष्य अवलंबून असतं.

म्हणून व्यसन करण्यापूर्वी एकदा मनापासून विचार करा... तुमच्यासाठी व्यसन कदाचित काही क्षणांची नशा असेल; पण तुमच्या परिवारासाठी त्याची किंमत आयुष्यभराची वेदना ठरू शकते.

म्हणूनच प्रश्न आहे — आणि आपल्या परिवाराचे पुढे काय?

व्यसनमुक्त तरुणाई हीच सुखी परिवाराची ओळख आणि सशक्त समाजाची खरी ताकद आहे.

--------------------------------------------------------------------

अस्वीकरण : या लेखाचा उद्देश कोणत्याही व्यक्ती किंवा तरुण पिढीला दोष देणे नसून, व्यसनाच्या दुष्परिणामांविषयी जनजागृती करणे हा आहे.

लेखातील विचार सर्वसाधारण सामाजिक परिस्थितीच्या अनुषंगाने मांडले असून, कोणाच्याही भावना दुखावण्याचा किंवा कोणत्याही व्यक्तीला लक्ष्य करण्याचा हेतू नाही

--------------------------------------------------------------------

                             शब्द संकलन

शामसुंदर सोनवणे हातेड/ चोपडा मो.8208449983